เคราะห์กรรมมิอาจย่ำยี

เคราะห์กรรมมิอาจย่ำยี
พระไพศาล วิสาโล

       ไม่มีรัฐบุรุษหรือประมุขประเทศคนใดในโลกยุคใหม่(หรืออาจรวมถึงโลกยุคเก่าด้วย)ที่เคยติดคุกนานเท่ากับเนลสัน แมนเดลา อดีตประธานาธิบดีแอฟริกาใต้ที่เพิ่งจากไป

๒๗ ปีในเรือนจำอุกฉกรรจ์นั้นนานเกือบเท่าครึ่งชีวิตของคนส่วนใหญ่ในทวีปแอฟริกา  แมนเดลาต้องโทษจำคุกตลอดชีวิตในวัย ๔๕ ปีขณะที่ลูกสองคนซึ่งเกิดจากภรรยาคนที่สองยังเล็กมาก  ตลอดเวลาดังกล่าวเขาแทบไม่ได้เห็นหน้าลูกเลย  อีกทั้งยังไม่สามารถไปร่วมงานศพของแม่และลูกชายคนโตได้  ยังไม่ต้องพูดถึงการถูกกระทำอย่างไร้ความปรานีจากผู้คุม การถูกใช้งานหนัก และการถูกตัดขาดจากโลกภายนอกแทบจะสิ้นเชิง

ใครที่อยู่ในสภาพเช่นนี้ จิตใจคงบอบช้ำย่ำแย่และกราดเกรี้ยวกับชีวิต  แต่เมนเดลาหาเป็นเช่นนั้นไม่  เขาเคยพูดติดตลกเมื่อย้อนนึกถึงประสบการณ์ช่วงนั้นว่า “ผมไปเที่ยววันหยุดยาวถึง ๒๗ ปี”  เคยมีคนถามเขาว่า คุกเปลี่ยนแปลงเขาอย่างไรบ้าง  เขาตอบว่า “ผมออกมาโดยมีวุฒิภาวะมากขึ้น”